PHONG
THỦY LÀ GÌ?
Phong Thuỷ là gì ? Trước
hết ta hãy xem giải thích: "Từ Hải" viết: "Phong Thuỷ, còn gọi
là Kham D. Một loại mê tín ở nước Trung Quốc cổ. Cho rằng hình thể, hướng gió,
dòng chảy xung quanh nhà ở hoặc mồ mả, có thể đem đơn hoạ, phúc cho người ở
hoặc cho người chôn. Công chỉ cách xem nhà ở, phần mộ"
"Từ Nguyên" viết: "Phong Thuỷ, chỉ địa thế, phương hướng đất nhà ở hoặc đất phần mộ. Thời xa, mê tín căn cứ vào đó để xem lành giữ, tốt xấu và nhân sự"
Mới đây, Trường Ðại học
Ðông Nam Trung Quốc xuất bản quyển "Nguồn gốc Phong Thuỷ", giáo sư
Phan Cốc Tây trong lời tựa viết: "Nội dung chính của Phong Thuỷ là một
loại học vấn mà người ta dùng để sử lý và chọn lựa hoàn cảnh ăn ở, cung thất,
chùa chiền, lăng mộ, thôn xóm, thành thử; lăng mộ thì gọi là âm trạch. Phong
Thuỷ và hoàn cảnh ăn ở, ảnh hưởng chủ yếu trên ba mặt: Một, sự lựa chọn địa
điểm, tức tìm một địa hình thỏa mãn cả hai mặt tâm lý và sinh lý; Hai, xử lý về
mặt hình thái trong cách bố trí, bao gồm lợi dụng và cải tạo hoàn cảnh thiên nhiên,
hướng nhà, vị trí, cao thấp to nhỏ, cửa ra vào, đường đi, nguồn cấp nước, thoát
nước..v.v.., Ba, trên cơ sở nói trên, thêm vào một dấu hiệu, nhằm thỏa mãn nhu
cầu tâm lý tránh cái dữ, lấy cái lành cho con người".
Học viện Dân tộc Trung
Nguyên xuất bản cuốn "Tìm hiểu sự lành giữ trong Phong Thuỷ nhà ở",
tác giả trong "Lời nói đầu" viết: "Trong vốn kiến thức lâu đời
của Trung quốc, có một môn học gọi là Kham D, thông thường gọi là Phong Thuỷ.
Căn cứ vào kết quả nghiên cứu trong nhiều năm của tác giả, thì cái gọi là Phong
thuỷ, nói theo ngôn ngữ hiện đại là "khoa học và mối quan hệ gữa từ trường
trái đất và con người".Về nội dung, môn Phong thuỷ gồm hai phần, phần một
là xem xét hình thái của núi, phần hai là xem xét phương và lý khí.
Chiêm Ngân hâm trong
"Tri thức Văn Sử" số tháng 3 năm 1988 viết: "Cái gọi là Phong
thuỷ, là tên thường gọi của thuật xem đất. Theo tập tục truyền thống của Trung
Quốc, mỗi khi xây cất điều phải xem địa hình có được Phong Thuỷ hay không, sau
đó mới chọn địa điểm thích hợp, tránh đất dữ".
Người nghiên cứu về
Phong Thuỷ, ở Trung Quốc cũng như ở nước ngoài rất ít. Các tài liệu đã dẫn ở
trên có thể đại diện cho các quan điểm chủ yếu ở Trung quốc và nước ngoài. Ðại
để có ba phái, người thì cho là mê tín, người thì bảo đó là học vấn, người thì
nói đó là hệ thống đánh giá cảnh quan.
Chúng tôi cho rằng,
Phong Thuỷ là một hiện tượng văn hoá, một loại thuật số chọn lành tránh dữ, một
dân tộc lưu truyền rộng rãi, một loại học vấn về hoàn cảnh và liên quan đến con
người, một tổng hợp về lý luận và thực tiễn. Phong Thuỷ có thể chia làm hai
phần lớn: âm trạch và dương trạch. Dương trạch là nơi người sống hoạt động, âm
trạch là mộ huyệt của người chêt. Lí luận về phong Thuỷ các trường phái hình
thể và trường phái lí khí. Phái hình thể nặng về hình thể sông núi mà luận lành
dữ. Phái lí khí lại nặng về âm dương, quái lí để luận lành dữ. hạt nhân của
Phong Thuỷ là "sinh khí". Khái niệm của nó vô cùng phức tạp, đề cập
đến long mạch, minh đường, huyệt vị, dòng chảy, phương hướng v.v…
Nó có rất nhiều điều kiêng
cữ, rất cẩn thận với thời gian, phương vị, địa điểm. Học thuyết về âm trạch
mang đậm màu sắc mê tín, đầu độc dân chúng rất nặng. Lí luận về dương trạch và
thực tiễn, có tính hợp lí nhất định, có thể biến hủ lậu thành thần kỳ. Việc
nghiên cứu Phong Thuỷ ở giai đoạn đầu, cần phải đi sâu thêm.
Phong Thuỷ mà nguời ta
thường gọi trên thực tế bao gồm hai ý. Có khi chỉ địa hình tốt, phong cảnh tốt.
Khi đi chơi trên sông Ly, người ta thuờng buột miệng khen : "Phong thuỷ
đẹp". Có khi, phong thuỷ là để chỉ thuật phong thuỷ, tức là lí luận và
thực tiễn Phong Thuỷ. Ví dụ, người ta nói ông này ông nọ giỏi Phong Thuỷ, ông
Mỗ nghiên cứu Phong Thuỷ, ông Mỗ kiếm cơm bằng Phong Thuỷ.
Nghiêm túc mà nói, Phong
Thuỷ khác với thuật phong thuỷ. Phong Thuỷ tồn tại khách quan. Thuật phong thuỷ
là hoạt động chủ quan đối với khách quan. Bản thể của Phong Thuỷ là thiên
nhiên, bản thể của thuật phong thuỷ là con người.
Vì thói quen, mọi người đã nhập làm
một Phong Thuỷ với thuật phong thuỷ, thì ta cũng không cần tách bạch ra. Có điều,
chú ý xem người ta khi bàn về Phong "Thuỷ là nói khách quan hay chủ quan,
để hiểu người ta nói theo nghĩa nào.
Phong
Thuỷ là một thuật ngữ đã được xác định. Quách Phác đời Tấn là người đầu tiên
giải thích. Quách Phác trong "Táng kinh", viết: "Táng(chôn) là
đón sinh khí. Khi gặp phong (gió) tất tán, gặp nước ngăn lại tất dữơng, vì vậy
gọi là Phong Thuỷ. "Vậy đón là đón thế nào? Tụ như thế nào? Thế nào là
Phong Thế nào là Thuỷ?" Quách Phác không bàn tiếp.
Phong, là hiện tượng không khí chuyển động. Thuỷ, là
dòng nước. Khí, tức là nơi địa khí (khí đất). Sinh khí, tức là địa khí có sinh
cư (sức sống). Ðón sinh khí, là tìm kiếm hoặc
lợi dụng địa khí có sinh cư (sức sống). Phong Thuỷ là môn thuật số đón nhận
sinh khí.
Phạm
nghi Tân người đời Thanh, chú giải "Táng kinh" của Quách Phác viết:
"Không có nước thì gió đến mà khí tán, có nước thì khí dưỡng mà không có
gió, do vậy hai chữ Phong Thuỷ là quan trọng nhất trong môn địa học, mà trong
đó đất mà có nước là tốt nhất, Ðất mà tàng phong (có gió ẩn nấp) thì kém hơn".
Như vậy là nói vấn đề then chốt của xem đất là vì că nước mà tụ khí, nếu không
có nước, hễ gió thổi là khí tan đi. Chỉ cần có nước, khí sẽ tụ lại, dù gió cũng
không thổi khí đi. Ðất mà có nước là tốt nhất, đất tránh được gió thì kém hơn.
Vì vậy, các thầy Phong Thuỷ xưa nay, bao giờ cũng bắt đầu tỏa long
mạch, long mạch là khí của đất, khí do nước dẫn mà đón, khí do nước cản mà bị
ngăn lại, khí tụ lại, không có gió làm tan ra. Có sinh khí, người chôn ở đó
liền có phúc ầm.
Ngày xa, dân gian dùng
rất phổ biến cái tơ Phong Thuỷ, còn quan lại thì không hẳn như thế. Trình hoà
đời Minh đi sứ Tây Dương, đi theo trên thuyền có viên quan làm công việc Phong
Thuỷ. Hướng viên quan đó phụ trách quan sát gió và nước (Phong Thuỷ) khác với
Phong Thuỷ ta vẫn hiểu. 
